De top van het kabinet-Jetten komt zaterdag spoeds bijeen omdat het Belastingplan 2027 in geen enkele Kamer een meerderheid heeft, twee dagen voor het debat!
Den Haag staat voor een cruciale politieke week. De top van het kabinet-Jetten kwam zaterdag 24 oktober bijeen om te overleggen over het Belastingplan 2027. De aanleiding is duidelijk: het minderheidskabinet beschikt niet over een eigen meerderheid en moet steun vinden bij oppositiepartijen om zijn fiscale plannen door het parlement te krijgen. Nu eerdere voorstellen op weerstand zijn gestuit, neemt de druk op premier Rob Jetten en minister van Financiën Eelco Heinen toe.
Het overleg vond plaats op het Catshuis, waar de premier en zijn belangrijkste politieke partners samenkwamen om de volgende stappen te bespreken. Naast Jetten namen onder anderen vicepremiers Dilan Yeşilgöz en Bart van den Brink deel. Ook minister Heinen en staatssecretaris Eelco Eerenberg, beiden betrokken bij het financiële beleid, waren bij de gesprekken betrokken. Volgens berichtgeving moest het kabinet zoeken naar een alternatief voor een eerder voorstel dat onvoldoende steun kreeg.
De bijeenkomst is daarmee meer dan een gewone voorbereiding op een parlementair debat. Ze laat zien voor welke uitdaging een minderheidskabinet staat wanneer het ingrijpende financiële plannen wil uitvoeren zonder verzekerd te zijn van voldoende stemmen.
Een kabinet zonder vaste meerderheid

Het kabinet-Jetten bestaat uit D66, VVD en CDA. Samen beschikken deze partijen niet over een meerderheid in zowel de Tweede als de Eerste Kamer. Daardoor is het kabinet voor belangrijke wetsvoorstellen afhankelijk van steun van oppositiepartijen. Dat geldt nadrukkelijk voor het Belastingplan 2027, waarin wijzigingen worden voorgesteld die gevolgen kunnen hebben voor huishoudens, werknemers, spaarders en bedrijven.
In een dergelijke politieke constellatie kan een plan dat door de coalitie is voorbereid niet automatisch op voldoende steun rekenen. Oppositiepartijen kunnen hun steun afhankelijk maken van aanpassingen, aanvullende maatregelen of afspraken over andere beleidsterreinen.
Voor premier Jetten betekent dat voortdurend zoeken naar een evenwicht. Het kabinet wil zijn begrotingsplannen uitvoeren, maar moet tegelijkertijd rekening houden met partijen die andere prioriteiten hebben. De onderhandelingen gaan daarom niet alleen over technische belastingregels, maar ook over de politieke richting van het kabinet.
Waarom het oorspronkelijke voorstel onder druk staat
Een van de belangrijkste twistpunten betreft de financiering van de voorgestelde belastingmaatregelen rond box 3, het belastingstelsel voor inkomen uit sparen en beleggen. Een eerder voorstel om kleine spaarders en vermogenden eerder te belasten, kreeg onvoldoende steun in de Kamer.
Daarmee ontstond een probleem voor de financiële onderbouwing van het belastingplan. Als een voorgestelde maatregel niet op een meerderheid kan rekenen, moet het kabinet zoeken naar een alternatief of het bredere pakket aanpassen.
Volgens berichtgeving over het overleg op zaterdag presenteerden minister Heinen en staatssecretaris Eerenberg een nieuw voorstel voor de dekking van de vermogenswinstbelasting in box 3. De precieze inhoud daarvan werd niet onmiddellijk openbaar gemaakt. Een meerderheid in de Kamer had eerder aangegeven bereid te zijn te kijken naar de erf- en schenkbelasting als mogelijke alternatieve dekking, maar de VVD verzette zich tegen die richting.
Dat verschil van inzicht maakt duidelijk hoe ingewikkeld de onderhandelingen zijn. Zelfs binnen de politieke gesprekken over mogelijke alternatieven bestaat geen vanzelfsprekende overeenstemming over wie de financiële lasten moet dragen.
Links of rechts: welke richting kiest Jetten?
Een belangrijke vraag is welke oppositiepartijen bereid zijn het kabinet te helpen. Daarbij komen verschillende politieke routes in beeld.
PRO en Volt hebben aangegeven dat zij met het minderheidskabinet willen onderhandelen over de financiële plannen. Hun steun kan voor het kabinet belangrijk zijn, maar daar staan inhoudelijke voorwaarden tegenover. PRO wil onder meer dat werken meer gaat lonen en dat de belastingdruk op arbeid afneemt, terwijl vermogenden volgens de partij een groter deel van de lasten zouden moeten dragen.
Aan de rechterkant van het politieke spectrum liggen andere mogelijkheden, maar ook daar zijn de voorwaarden ingewikkeld. JA21, SGP en BBB hebben eigen prioriteiten en wensen. Zo heeft BBB het stikstofbeleid als belangrijk discussiepunt naar voren gebracht. De partij heeft duidelijk gemaakt dat veranderingen op dat terrein voor haar van belang zijn in de gesprekken met het kabinet.
Jetten moet dus niet alleen voldoende stemmen verzamelen, maar ook bepalen welke concessies politiek en beleidsmatig aanvaardbaar zijn. Een akkoord met de ene partij kan immers gevolgen hebben voor de bereidheid van een andere partij om het plan te steunen.
Wat staat er voor burgers op het spel?
Het Belastingplan 2027 is geen abstract dossier dat uitsluitend in Den Haag van belang is. Het pakket bevat voorstellen die rechtstreeks kunnen doorwerken in de koopkracht van huishoudens en de financiële positie van bedrijven.
De regering presenteerde op Prinsjesdag onder meer een koopkrachtpakket van 1,5 miljard euro voor lage en middeninkomens. Daarin werd voorgesteld de arbeidskorting met 173 euro te verhogen en de tarieven in de eerste en tweede schijf van de inkomstenbelasting met 0,06 procentpunt te verlagen. Ook wilde het kabinet de korting op de brandstofaccijns met een jaar verlengen. Het gaat om voorstellen waarvan de uiteindelijke vorm afhankelijk is van de parlementaire behandeling.
Als het kabinet zijn plannen moet aanpassen om voldoende steun te krijgen, kunnen onderdelen van het pakket veranderen. Dat betekent niet automatisch dat burgers erop achteruitgaan. Sommige wijzigingen kunnen bepaalde groepen juist voordeel opleveren, terwijl andere maatregelen mogelijk worden uitgesteld of anders worden gefinancierd.
Voor werknemers, zelfstandigen, spaarders en huishoudens met beperkte financiële ruimte is vooral van belang welke maatregelen uiteindelijk worden aangenomen. Zolang de onderhandelingen lopen, staat de definitieve uitkomst niet vast.
Een parlementair debat met grote gevolgen
De behandeling van het Belastingplan laat zien dat de positie van een minderheidskabinet kwetsbaar kan zijn wanneer belangrijke financiële besluiten moeten worden genomen. Het kabinet kan voorstellen indienen en verdedigen, maar voor goedkeuring is steun van voldoende Kamerleden noodzakelijk.
De Tweede Kamer behandelt het wetsvoorstel in verschillende fasen. Ook daarna moet de Eerste Kamer zich erover buigen. Pas wanneer de benodigde parlementaire goedkeuring is verkregen, kunnen de betreffende maatregelen definitief worden. De officiële informatie van de Rijksoverheid benadrukt dat de plannen tijdens de behandeling nog kunnen veranderen.
De onderhandelingen zijn daarom van groot belang. Ze bepalen niet alleen welke belastingmaatregelen uiteindelijk worden ingevoerd, maar geven ook een indicatie van de politieke samenwerking waarop het kabinet de komende periode kan rekenen.
De komende dagen worden beslissend
Na het overleg op zaterdag werden nieuwe gesprekken met oppositiepartijen voorbereid. Het kabinet wil een bredere meerderheid voor zijn financiële plannen vinden en onderzoekt daarvoor verschillende mogelijkheden. De uitkomst hangt af van de bereidheid van zowel de coalitie als de oppositie om op belangrijke punten tot overeenstemming te komen.
Een mislukking zou betekenen dat het kabinet opnieuw naar alternatieven moet zoeken. Dat hoeft niet onmiddellijk tot een kabinetscrisis te leiden, maar het zou wel aantonen hoe moeilijk het is om zonder vaste meerderheid een omvangrijk belastingpakket door het parlement te loodsen.
Voorlopig is het dus te vroeg om te spreken van een definitieve nederlaag of een onvermijdelijke crisis. Wel staat vast dat de regering voor een belangrijke politieke test staat.
De centrale vraag is niet alleen of het Belastingplan 2027 voldoende stemmen krijgt, maar ook welke prijs het kabinet daarvoor bereid is te betalen in de vorm van beleidsaanpassingen en politieke compromissen. De komende onderhandelingen zullen duidelijk maken of Jetten een werkbare meerderheid kan opbouwen — en welke gevolgen dat heeft voor de belastingplannen die vanaf 2027 zouden moeten gelden.